ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Νομική δεν σημαίνει απαραίτητα δικηγόρος

Αλλάζοντας επαγγελματική ρότα

nomiki-den-simainei-aparaitita-dikigoros-561334903

«Σε ένα μάθημα στο πανεπιστήμιο, άκουσα τον καθηγητή μου να μιλάει για έναν παραγωγό γιαουρτιών. Ο καθηγητής πήρε τα δεδομένα της παραγωγής, τα οπτικοποίησε δημιουργώντας ένα διάγραμμα, και τα παρουσίασε στον παραγωγό για να τον βοηθήσει να λύσει τα οικονομικά του προβλήματα. Τότε είπα, αυτό θέλω. Μου άρεσαν βέβαια από το λύκειο τα οικονομικά και η πληροφορική», θυμάται σήμερα, μιλώντας στην «Κ», ο 30χρονος Θανάσης Τσαπερλής. Τότε σπούδαζε μηχανολόγος μηχανικός, σήμερα εργάζεται στη Rabobank, την ολλανδική εταιρεία πολυεθνικών τραπεζικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, και ζει στο Ντεν Μπος της Ολλανδίας. 
«Μετά το πτυχίο πολιτικού μηχανικού στην Ελλάδα, βρέθηκα στη Βρετανία για μεταπτυχιακές σπουδές πάνω σε ένα εξειδικευμένο θέμα για τις γέφυρες. Κατόπιν παρέμεινα στη χώρα και εργάστηκα σε μία σχετική εταιρεία. Η εταιρεία που δούλευα είχε τμήμα data – δεδομένων. Αυτό μου άρεσε πολύ διότι ήδη στη σχολή ασχολιόμουν με την υπολογιστική προσομοίωση. Είπα πως αυτό θέλω να κάνω στα επόμενα χρόνια», δηλώνει από την πλευρά του στην «Κ» ο 31χρονος Αναστάσης Σταμάτης, ο οποίος πλέον έχει επιστρέψει στην Ελλάδα και αφού εργάστηκε ως data scientist έχει ιδρύσει τη δική του εταιρεία. 

Είναι πολλές οι ιστορίες νέων που ενώ για… άλλα ξεκίνησαν, αλλού βρίσκονται, και αυτό προσώρας. «Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει από τα 17 χρόνια ένας νέος καθώς επιλέγει σπουδές, αυτόματα να επιλέγει και επάγγελμα», παρατηρεί στην «Κ» ο Σπύρος Μιχαλούλης, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού της εταιρείας Orientum. Οι απόφοιτοι των 430 πανεπιστημιακών τμημάτων και σχολών της Ελλάδας είναι χαμένοι στη μετάφραση των –πολλών– δυνατοτήτων που εμφανίζονται στους οδηγούς σπουδών της σχολής τους. Ωστόσο, η πραγματικότητα απέχει πολύ. Ετσι, πολλές φορές η αλλαγή πορείας είναι απαραίτητη. «Το ότι σπουδάζεις Νομική δεν σημαίνει ότι θα γίνεις απαραίτητα δικηγόρος. Μπορεί να κάνεις μεταπτυχιακές σπουδές σε άλλους τομείς (π.χ. ναυτιλιακά, διοίκηση ανθρωπίνων πόρων) και να βρεις πολλές διεξόδους στην αγορά εργασίας. Εχω παράδειγμα νέας που μετά το πρώτο πτυχίο από Τμήμα Φιλοσοφίας – Παιδαγωγικής – Ψυχολογίας έκανε μεταπτυχιακό στο μάρκετινγκ, και αυτή τη στιγμή εργάζεται ως στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία. Σε μία άλλη περίπτωση πτυχιούχος Τμήματος Νηπιαγωγών έκανε μεταπτυχιακό και σήμερα εργάζεται ως marketing manager σε μεγάλη και πολύ γνωστή ελληνική εταιρεία ηλεκτρικών ειδών», προσθέτει ο ίδιος. 

Ωστόσο και η δομή των πανεπιστημιακών σπουδών και των επαγγελματικών δικαιωμάτων που αντιστοιχούν στα περισσότερα προγράμματα σπουδών είναι τέτοια που ενισχύει τις παγιωμένες αντιλήψεις των γονιών, και ευρύτερα της κοινωνίας, για τις επαγγελματικές προοπτικές των παιδιών. Χαρακτηριστικό είναι ότι σήμερα περίπου 300 από τα 430 τμήματα στα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν ως μία από τις επαγγελματικές προοπτικές (με επαγγελματικά δικαιώματα) τον διορισμό στη δημόσια εκπαίδευση. Ωστόσο, όλοι γνωρίζουν ότι λόγω και του δημογραφικού οι πιθανότητες διορισμού στην εκπαίδευση περιορίζονται. Ουσιαστικά, η προφανής διέξοδος (διορισμός σε σχολείο ή φροντιστήριο) είναι κορεσμένη επαγγελματικά, αλλά τα ισχυρά πτυχία σε αυτές τις σπουδές μπορούν να ανοίξουν εναλλακτικές καριέρες. Αυτό καταδεικνύεται από την έρευνα της εταιρείας Orientum, που παρουσιάζει σήμερα η «Κ». Εστιάζοντας στους κλάδους με υψηλή ανεργία, ενδεικτικές είναι οι εναλλακτικές δυνατότητες ενός πτυχιούχου φιλολογίας. Με ένα μεταπτυχιακό στην υπολογιστική γλωσσολογία μπορεί να οδηγηθεί σε μία ειδικότητα στον κλάδο της πληροφορικής και της ψηφιακής τεχνολογίας, δηλαδή να γίνει ειδικός ανάπτυξης μοντελοποίησης γλώσσας. Ή επίσης με ένα μεταπτυχιακό στην πληροφορική και στις νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση μπορεί να γίνει ειδικός ανάπτυξης ηλεκτρονικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Ακόμη, τα τμήματα δασολογίας και φυσικού περιβάλλοντος μοιάζει να έχουν λιγοστές επαγγελματικές διεξόδους με καλές προοπτικές. Κι όμως, με έναν μεταπτυχιακό τίτλο στη φυτιατρική και στο περιβάλλον μπορεί να γίνει ειδικός πιστοποίησης HASP-ISO. Επίσης, το μεταπτυχιακό στη βιώσιμη διαχείριση περιβαλλοντικών αλλαγών και στην κυκλική οικονομία προσφέρει τη δυνατότητα σε έναν απόφοιτο δασολογίας να χτυπήσει με αξιώσεις την πόρτα μιας εταιρείας ανακύκλωσης. 

nomiki-den-simainei-aparaitita-dikigoros0

«Διαπίστωσα ότι ο αθλητισμός απαιτεί σκληρή δουλειά, ενώ οι περισσότεροι θέλουν να γυμναστούν για λόγους υγείας και ευεξίας. Ετσι, μετά το πτυχίο από το ΤΕΦΑΑ στη Θεσσαλονίκη στράφηκα μέσω μεταπτυχιακών σπουδών στην κινησιολογία και τη φυσιοθεραπεία», μας λέει ο Νίκος Παγούνης που δραστηριοποιείται στην Καστοριά και στη Θεσσαλονίκη. «Οι νέοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον συνδυασμό των σπουδών για να “ξεκλειδώσουν” τομείς στην αγορά εργασίας που δεν σχετίζονται άμεσα με το αντικείμενο του πρώτου πτυχίου τους. Υπάρχουν πάνω από 1.000 μεταπτυχιακά προγράμματα σε Ελλάδα και Κύπρο σήμερα», λέει ο κ. Μιχαλούλης, παρατηρώντας βέβαια ότι «πολλοί γονείς φοβούνται πως εάν το παιδί κάνει μεταπτυχιακό σε διαφορετικό τομέα σε σχέση με το πρώτο πτυχίο, τότε πάνε χαμένα τα 4 χρόνια των σπουδών. Αυτό φυσικά δεν ισχύει». Από την πλευρά του ο κ. Σταμάτης τονίζει προς τους νεότερους πως «το πιο πιθανό είναι ένας πτυχιούχος σήμερα να μην κάνει το επάγγελμα το οποίο είχε σκεφτεί όταν πέρασε στη σχολή του. Οι επιστημονικές εξελίξεις τρέχουν και αλλάζουν την οικονομία και την αγορά εργασίας. Και εγώ είμαι 31 ετών και στα 40 μπορεί να κάνω κάτι άλλο».

Ο πρώτος τίτλος σπουδών και τα μεταπτυχιακά

Πολλά τα παραδείγματα μεταπτυχιακών σπουδών που μπορούν να αλλάξουν την επαγγελματική κατεύθυνση που έχει ένας πτυχιούχος ΑΕΙ με βάση τον πρώτο τίτλο σπουδών. Ενδεικτικά, ένας μεταπτυχιακός τίτλος στις διδακτικές και διαπολιτισμικές προσεγγίσεις μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο προς την εκπαίδευση μειονοτήτων για έναν απόφοιτο του Τμήματος Γλωσσικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών.

Ενα μεταπτυχιακό στις τεχνολογίες και στη διαχείριση θερμοκηπίων και θερμοκηπιακών καλλιεργειών μπορεί να οδηγήσει τον κάτοχο πρώτου πτυχίου στην τεχνολογία τροφίμων προς τον τομέα της γεωργικής καλλιέργειας. Παράλληλα, ένας μεταπτυχιακός τίτλος στην πληροφορική και στη σύνθεση εικόνων και γραφικών μπορεί να προσφέρει στον κάτοχό του δίοδο προς τον σχεδιασμό ιστοσελίδων ενώ ο ίδιος έχει πτυχίο φωτογραφίας και οπτικοακουστικών. 
Ενα μεταπτυχιακό στο ηλεκτρονικό επιχειρείν, στην καινοτομία και επιχειρηματικότητα ανοίγει δρόμο στους αποφοίτους τμημάτων διοίκησης εφοδιαστικής αλυσίδας προς τις εταιρείες συστημάτων ψηφιακής τεχνολογίας.

Εκπλήξεις προσφέρει η περιήγηση στην ψηφιακή μορφή της έκδοσης «Πάμε πανεπιστήμιο 2021» από τους Σπύρο Μιχαλούλη και Νίκο Παυλάκο, η οποία αποτελεί προσπάθεια αναλυτικής παρουσίασης όλων των τμημάτων του μηχανογραφικού δελτίου και σύνδεσής τους με την αγορά εργασίας.
Η διεύρυνση των κλάδων της οικονομίας είναι τέτοια που οι σπουδές μετά το πρώτο πτυχίο θεωρούνται απαραίτητες, καθώς διευρύνουν και εμπλουτίζουν τις γνώσεις των πτυχιούχων.

Τα επαγγέλματα που θα κυριαρχούν το 2030 «χτίζονται» σήμερα 

nomiki-den-simainei-aparaitita-dikigoros2«Σε δέκα χρόνια από τώρα οι 18χρονοι θα κάνουν επαγγέλματα που οι γονείς τους δεν θα μπορούν να κατανοήσουν πλήρως», λέει στην «Κ» ο Σπύρος Μιχαλούλης, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού της εταιρείας Orientum. 

«Τελείωσα λογιστική χρηματοοικονομική στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και έκανα μεταπτυχιακό στη συμβουλευτική και στον επαγγελματικό προσανατολισμό στη Φιλοσοφική. Η μητέρα μου, 70 χρόνων, δεν μπορεί να καταλάβει τι δουλειά κάνω. Τι σημαίνει για έναν άνθρωπο που έχει μεγαλώσει σε άλλο οικονομικό τοπίο το επάγγελμα σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού;», προσθέτει, ενισχύοντας τη θέση πως οι επιστημονικές εξελίξεις αλλάζουν την πορεία της οικονομίας. 
Για παράδειγμα, ποιος γνωρίζει ποια επαγγέλματα θα αναδείξει η πανδημία; Αλλωστε, ήδη τα επαγγέλματα που εκτιμάται ότι θα έχουν ζήτηση σε δέκα χρόνια σε πολλούς μοιάζουν… κινέζικα. Ενδεικτικά είναι τα επαγγέλματα που αναμένεται, σύμφωνα με τις διεθνείς τάσεις, να βρεθούν στην πρώτη γραμμή της ζήτησης την επόμενη δεκαετία. «Τα επαγγέλματα του 2030» εύλογα θα σχετίζονται με το Διαδίκτυο και τη χρήση του σε όλες τις πτυχές της ζωής, την πράσινη ενέργεια, τη βιοτεχνολογία, τη βέλτιστη αξιοποίηση των δεδομένων. Χαρακτηριστικά:

• Ιντερνετ των Πραγμάτων (Internet of Things – IoT): Παραπέμπει στην τεχνολογία που ενσωματώνεται σε ευρύ φάσμα συσκευών, οδηγώντας σε σύνδεση μεταξύ τους μέσω Διαδικτύου. Οι συσκευές μπορεί να είναι οικιακές (π.χ. κλιματιστικό, φούρνος), μετατρέποντας τον χώρο μας σε «έξυπνο» σπίτι. Αλλες IoT συσκευές, όπως εκγύμνασης ή παρακολούθησης της υγείας, αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο παρέχεται η υγειονομική περίθαλψη.

• Ρομποτική και τεχνητή νοημοσύνη: Αναφέρονται στην ικανότητα μιας μηχανής να αναπαράγει τις γνωστικές λειτουργίες ενός ανθρώπου, όπως είναι η μάθηση, ο σχεδιασμός και η δημιουργικότητα. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να επιλύσουν προβλήματα με αυτονομία.

• Κλάδοι της πράσινης ενέργειας και βιώσιμης ανάπτυξης: Σχετίζονται με τους κλάδους που έχουν στόχο τον περιορισμό του φαινομένου του θερμοκηπίου, τη μείωση των συμβατικών ενεργειακών πόρων (λιγνίτης, πετρέλαιο), την ανάπτυξη χωρίς την επιβάρυνση του φυσικού περιβάλλοντος.

• Βιοτεχνολογία: Είναι η χρήση ζωντανών οργανισμών προς όφελος του ανθρώπου. Σήμερα οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τα προϊόντα της για διαγνωστικές μεθόδους καθώς και για τη σύνθεση φαρμακευτικών προϊόντων.

• Big data analysis: Συνιστούν κάθε αλληλεπίδραση με μέσα μαζικής δικτύωσης που παράγει δεδομένα, από το σερφάρισμα στον υπολογιστή και το ηλεκτρονικό εμπόριο μέχρι τα likes στο Facebook. Τα δεδομένα είναι σημαντικό εργαλείο για να προσαρμόσει κάποιος το εταιρικό του προφίλ ανάλογα με το προφίλ των πελατών του. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με την IBM, η πληροφορία που παρήγαγε το ανθρώπινο είδος τα προηγούμενα χιλιάδες χρόνια αποτελεί περί το 10% σε σχέση με αυτή που έχει παραχθεί την τελευταία δεκαετία. 

• Υπολογιστική γλωσσολογία: Πρόκειται για τον διεπιστημονικό τομέα της γλωσσολογίας που ασχολείται με τη στατιστική ή τη βασισμένη σε κανόνες μοντελοποίησης της «φυσικής» γλώσσας στον υπολογιστή. Σχετίζεται με την επεξεργασία της φυσικής γλώσσας από τον υπολογιστή για σύνθεση λόγου, εξεύρεση και εξαγωγή πληροφορίας, αυτόματη μετάφραση κ.ά. 

• Μετάφραση και διερμηνεία: Η παγκοσμιοποίηση, η καθιέρωση της χρήσης του Διαδικτύου και η ανάπτυξη του διασυνοριακού εμπορίου απαιτούν καλή χρήση ξένων γλωσσών. Τα ποσά που αφορούν διεθνώς τον κλάδο έχουν υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια από 23,5 δισ. δολάρια το 2009 σε 49,6 δισ. δολάρια το 2019, και με εκτίμηση να φτάσουν σε 56,18 δισ. δολάρια φέτος. 

• Υγειονομική φροντίδα και πρόνοια: Η βελτίωση του μέσου όρου ζωής ενισχύει την ανάγκη για επαγγελματίες των κλάδων.

• FinTech: Αφορά την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών αποκλειστικά μέσω καινοτόμων τεχνολογιών και επικοινωνιών. Στην κατηγορία FinTech εντάσσονται εταιρείες που αναπτύσσουν λύσεις σε τομείς όπως ηλεκτρονικές πληρωμές, ασφάλεια συναλλαγών κ.ά. 

• Διαδίκτυο: Δημιουργεί νέα πεδία όπως το δίκαιο του Διαδικτύου, η e-διαφήμιση και επικοινωνία, το blockchain (αποτελεί αποκεντρωμένη αποθήκευση δεδομένων για ψηφιακές συναλλαγές και έχει εφαρμογές στην οικονομία, στην υγεία, στην καταμέτρηση ψήφων, στις εκλογές κ.α.).